Diyabetik Yaralar

Diyabetik Ayak Yarası

Diyabet halk arasında şeker hastalığı olarak bilinir ve vücutta kan şekeri düzenlenmesinde bir bozukluk olarak karşımıza çıkar. Kanda şeker düzeyinin belli bir düzeyin altına inmesi yani şekerin düşmesi ile hücreler besinsiz kalır. Şeker belli bir düzeyin üzerinde seyrederse hiperglisemi oluşur ve vücutta hem kısa ve hem de uzun vadede bozukluklara yol açar. Şeker hastalığı nedeniyle vücutta birçok organ ve bunların işlevleri bozulur ancak bazıları ön plana çıkabilir. Bunlardan en belirgin şekilde ortaya çıkanlardan birisi de ayaklarda kapanmayan, iyileşmeyen yaralar ortaya çıkmasıdır. Bu hastaların sayısı çok fazla olması nedeniyle diyabetik ayak diye ayrı bir hastalık tanımlaması yapılmıştır. Diyabetik ayak, şeker hastalarının ayaklarında dolaşım yetersizliğine bağlı darlık ve tıkanmaların yol açtığı doku beslenmesi bozukluklarından kaynaklanan yaralara verilen addır. Kan şekeri düzensiz ve yüksek seyreden diyabetli bireylerde, sağlıklı bireylere göre ayak problemleri daha fazla görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı araştırmaya göre, şeker hastalığına bağlı olarak oluşan komplikasyonların başında gelen diyabetik ayak yarası nedeniyle dünyada her 30 dakikada bir kişi ayağını kaybetmektedir. Ülkemizde en sık rastlanılan hastalıklardan biri olan şeker hastalığı, her yıl 400.000 kişide rastlanılırken bunlardan en az 8.000’i organ kaybı yaşamaktadır. Diyabetik ayak problemi her yaşta görülebileceği gibi ileriki yaşlarda risk daha çok artar. Diyabetik ayak ileri evre diyabetin göstergesidir. Diyabetik ayak yarası kronik bir yaradır. Temel nedeni şeker hastalığı olmasına rağmen, sinirler ve damarlar doğrudan etkilendiği için ortaya çıkar. Sinirler ve duyuların etkilenmesi ile yaralanmaların farkına varılmaz, ayakta şekil bozuklukları ortaya çıkar. Böylece ayaklar kolayca vurma ve çarpmaya maruz kalır ve tüm bunların yanı sıra el ve ayaklardaki ter ve yağ bezlerinin sinirleri diyabet nedeniyle olumsuz yönde de etkilenebilir. Buna bağlı olarak ciltte kuruluk oluşması ve cildin nemini kaybetmesi durumunda mikroplar daha fazla çoğalarak yara oluşumunu tetikler. Diyabetin etkisi ile ortaya çıkan sinir tahribatı ve tıkayıcı damar hastalığının birlikte en çok etkilediği organ, hastanın alt ekstremitesidir. Şeker hastalarının bacak veya ayaklarında oluşan damar tıkanıklığı sonucunda ayağın beslenmesi bozulursa ayağın tedavi edilmesi güçleşir. Fiziksel travmalar da diyabetik ayak yarasının oluşmasında etkili olmaktadır. Ayağa sivri bir cisim batması, ayak kesilmesi, ayakkabı vurması ve sıkması gibi durumlarda diyabetik ayak yarası ihtimali artabilir. Diyabetik ayak yarası, genellikle ayağın baskıya maruz kaldığı bölgelerde görülür. Ayak tabanı ve topuk kısmı ayağın en çok baskıya maruz kaldığı bölgelerdir. Ayakta meydana gelen yaralar yüzeysel olarak meydana gelebileceği gibi kas ve kemik dokusuna kadar ilerleyebilir. Ülserin üzerinde iltihabi yapı bulunduğu gibi etrafı morumsu ve kırmızımsı bir renk alır. Enfeksiyonun ağırlaşırsa yaranın etrafı şişebilir. Hastanın ağrı duyusu kaybolmamış ise yaralar şiddetli ağrılara neden olur ki bu hastanın farkına varmasına ve uzuv kaybını önlemek için önlem almasına yardımcı olur. Damar tıkanıklığına bağlı oluşan yaralar sonucunda ayağın beslenmesinde ani bozukluklar meydana gelir. Bu bozulmalara bağlı olarak ayak soluk renkli ve soğuktur. Ayrıca uyuşma ve karıncalanma gibi hisler söz konusu olur. Ayağın beslenmesinin bozulması durumunda doku ölümleri ve kangrenli lezyonlar oluşur. Belirtileri şu şekilde sıralayabiliriz; Parmakların su toplaması, Parmakların arasında oluşan mantar enfeksiyonu, Baş parmağın diğer parmaklara doğru bükülmesi, Topuk dikeni, Topuk ağrısı, Pençe ayak, Tırnak batması, Deride kuruluk ve çatlaklar, Nasır ve ülser, , Yürüme veya istirahat sırasında ağrı hissi Deride soyulma ve iltihaplanma, deride kalınlaşma Tüm diğer kronik yaralar gibi, diyabetik ayaktan korunmak diyabetik ayak yarasını tedavi etmekten daha kolaydır. şeker düzeyini kontrol altına almakla vücutta ortaya çıkabilecek bozukluklardan korunmak veya yavaşlatmak mümkün olabilir. Diybetik ayakta yaralar kendiliğinden oluşmayıp çarpma, ayakkabı vurması v.s. gibi bir tetikleyici nedeniyle olur. Diyabetik bir hastanın ayağında yara açıldığında tedavisi acildir. Yara temiz, yüzeyel ve küçük olabilir. Ama bu nedenle kesinlikle önemsiz görülmemelidir. Basit bir yara birkaç hafta içinde bacağın kesilmesiyle sonlanabilir. Yara, hatta kızarıklık saptanırsa hemen hastaneye veya doktora başvurulmalıdır. Hastanede veya doktor kontrolünde hastanın genel sağlık durumu, diyabetinin kontrol altında olup olmadığı yapılan muayene ve tetkiklerle ortaya konur. Muayenede bacak damarları ve his durumu da kontrol edilir. Yaranın durumuna göre tedavi yöntemleri uzman hekimler tarafından belirlenir.